* ( فَإِنْ تَوَلَّوْا ) * ، اگر ايشان اين قبول نكنند و اعراض نمايند و پشت بر اين گفتار كنند ، * ( فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ) * ، بگويى ( 1 ) كه گواه باشيد ( 2 ) بر آن كه ما مسلمانيم ، انقياد كرديم و گردن نهاديم اين گفتار را . چون اين آيت آمد ، رسول - عليه السلام - نامه ( 3 ) نوشت به قيصر ملك الرّوم : من محمّد رسول اللَّه الى هرقل عظيم الرّوم ، سلام على من اتّبع الهدى ، امّا بعد فانّي ادعوك الى الاسلام فاسلم تسلم ، اسلم يؤتك اللَّه اجرك مرّتين فان تولَّيت فانّ عليك اثم الإرّيسين ( 4 ) ، و كتب هذه الاية : * ( يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا ) * الى * ( كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَبَيْنَكُمْ ) * - الاية ، از محمد رسول خدا به هرقل كه بزرگ روم است . سلام بر آن باد كه پسر و راه راست باشد [ 432 - ر ] . من تو را به اسلام مىخوانم ، اسلام آر تا سلامت يا بى ، اسلام آر تا مزدت دوباره باشد ، و اگر از اسلام عدول كنى و برگردى بر تو باشد بزه ( 5 ) ، و اين آيت بر نوشت ( 6 ) بر آخر نامه و بفرستاد ( 7 ) . بگو اى اهل كتاب ( 8 ) ، اى جهودان و ترسايان : * ( لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْراهِيمَ ) * ، چرا محاجّت و مخاصمت مىكنيد ( 9 ) در ابراهيم ( 10 ) ؟ و انجيل نيامد الَّا پس ( 11 ) او ، چه عهد موسى ( 12 ) - عليه السلام - از پس عهد ابراهيم بود ، و جهودى پيش از توريت و موسى نبود ، و ترسايى ( 13 ) پيش از انجيل و عيسى نبود . و از ميان ابراهيم و موسى هزار سال بود ، و از ميان موسى و عيسى دو هزار سال بود . * ( أَ فَلا تَعْقِلُونَ ) * ، عاقل نه‌ايد ( 14 ) ؟ يعنى عقل كار نمىبنديد ( 15 ) . * ( ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ ) * ، مدنيان خوانند ( 16 ) بى همزه و بى مدّ الَّا به مقدار آن كه « الفي »

--> ( 1 ) . مج و ديگر نسخه بدلها : بگوى / بگويى بگوييد . ( 2 ) . دب : باشى / باشيد . ( 3 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب : نامه / نامه اى . ( 4 ) . دب : اثم الاسين ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اثم الاثمين . ( 5 ) . كذا : در مج و ديگر نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 3 / 70 ) : بزه بزهكاران . ( 6 ) . دب : بنوشت . ( 7 ) . چاپ شعرانى ( 3 / 70 ) قوله : * ( يا أَهْلَ الْكِتابِ ) * . ( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بگو اهل كتاب را . ( 9 ) . دب : مىكنى / مىكنيد . ( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و توريت . ( 11 ) . دب از . ( 12 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و عيسى . ( 13 ) . مب : ترسا ، مر : ترسايان . ( 14 ) . وز : نه يد ، دب : نيى . ( 15 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، نمىبندى / نمىبنديد . ( 16 ) . وز ، دب ، مب ، مر : خواندند .